रौतहट,१ फागुन । रौतहट–सर्लाही सीमाक्षेत्र हुँदै नेपाली बजारमा नक्कली नोटको ठूलो मात्रामा प्रवेश हुन थालेको छ। हालै रौतहट जिल्लाको ब्रिन्दावन नगरपालिका क्षेत्रबाट नक्कली नोटसहित दुई युवक पक्राउ परेपछि यसबारेको चिन्ता झनै बढेको छ। नक्कली नोट छिँडाउँदै गर्ने गिरोह भारतमै छापिएका ५ सय र १ हजार दरका नोट नेपाल भित्र्याइने गरेको बताइन्छ।
सुरुक्षा स्रोतका अनुसार, एक लाख सक्कली नेपाली रुपैयाँका साटो बढिमा चार लाखसम्म नक्कली नोट उपलब्ध हुने ‘दर’ रहेको विश्वास गरिन्छ। यसरी व्यवस्थित रूपमा आपूर्ति भइरहेका नक्कली नोटहरूको मुख्य प्रवेश नाका भने सर्लाही जिल्ला र रौतहटको सीमाक्षेत्र नै रहेको सुरक्षा निकायको भनाइ छ।
आजै दिउँसो वृन्दावन नगरपालिका–विश्रामपुर क्षेत्रमा प्रहरीले गरेको आकस्मिक चेकजाँचका क्रममा दुई युवक पक्राउ परेका हुन्। पक्राउ परेकामध्ये विवेक यादव लामो समयदेखि नक्कली नोट कारोबारमा संलग्न रहेको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको स्रोतले जनाएको छ। उनीहरू चुनावको समयमा नोटको माग बढ्ने भएकाले ठूलो परिमाणमा नक्कली पैसा भित्र्याउन लागेको आशंका छ।
सुरक्षा अधिकारीहरूको भनाइअनुसार, यी नक्कली नोटहरू स्थानीय स्तरमा चुनाव लडिरहेका उम्मेदवारहरूले मतदाता प्रभावित गर्न प्रयोग गर्ने गरेको दाबी पनि सुनिन थालेको छ। यसले चुनावी स्वच्छता मात्र होइन, स्थानीय आर्थिक व्यवस्थामा पनि नकारात्मक असर पारिरहेको छ।
अर्थतन्त्रमा सम्भावित असर
नक्कली नोटको बढ्दो प्रवाहले स्थानीय तथा राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा धेरै गम्भीर जोखिम निम्त्याउँछ। बजारमा नक्कली मुद्रा बढेपछि मूल्य प्रणाली अव्यवस्थित बन्छ र मुद्रास्फीति झनै चुलिन सक्छ। किनभने नक्कली नोट पनि वास्तविक नोटकै रूपमा बजारमा खर्च हुने भएकाले कुल मुद्रा प्रवाह अनियन्त्रित हुन्छ, जसले पैसाको मूल्य घटाउने खतरा থাকে।
त्यसैगरी, व्यापारी–उपभोक्ताबीचको विश्वास संकट गहिरिन सक्छ। व्यवसायीहरू बढी सतर्क वा डराउँदा व्यापारिक गतिविधि सुस्त हुन सक्छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थामा समेत अवैध नोट फन्किन सक्ने जोखिमले वित्तीय प्रणाली कमजोर बन्ने खतरा रहन्छ।
सुरक्षा विशेषज्ञहरूका अनुसार, चुनावी समय यस्तो गिरोहका लागि ‘सबैभन्दा फाइदाजनक’ समय मानिन्छ किनकि नोटको माग बढ्छ र निगरानी कमजोर हुन सक्छ। प्रहरीले सीमाक्षेत्रमा चेकजाँच कडा बनाएको बताएको छ, तर नक्कली नोट नेटवर्क ‘गहिरो र फैलिएको’ भएकाले थप सुदृढ रणनीति आवश्यक रहेको जनाइएको छ।
प्रहरीले पक्राउ परेका दुवै जनामाथि आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइरहेको छ र नक्कली नोटको स्रोत, वितरण जालो र संलग्न समूहबारे अनुसन्धान तीव्र बनाएको छ।
